Kad ka\u017eem da volim Hrvatsku, ne mislim na to da mi je ona \u201cnaj-\u201d u usporedbi s drugima, niti da se moja vrijednost mjeri pripadno\u0161\u0107u. Za mene je ljubav prema Hrvatskoj prije svega na\u010din kako \u017eivim gra\u0111anstvo: uva\u017eavam druge, po\u0161tujem pravila zajednice i branim ideju pravedne dr\u017eave \u010dak i onda kad je to nepopularno.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Domoljublje i nacionalizam nisu isto. Domoljublje shva\u0107am kao lojalnost demokratskom poretku: po\u0161tivanje Ustava, zakona i institucija Republike, te spremnost da se u njihovo ime tra\u017ei odgovornost. Nacionalizam, naprotiv, polazi od stalnog tra\u017eenja razlike \u201cnas\u201d i \u201cnjih\u201d \u2013 identitet se hrani granicom. A \u0161ovinizam ide korak dalje: ne tra\u017ei samo razliku, nego dokaz superiornosti i pravo na prijezir. Tu se domoljublje pretvara u alat, a dr\u017eava u izgovor.<\/p>\n\n\n\n
Zato Hrvatsku volim tako da tra\u017eim ono \u0161to povezuje \u010dovje\u010danstvo, umjesto da ga razdvaja. Ne zanima me je li netko Hrvat, Srbin, Rom, Filipinac ili Nepalac. Va\u017eno mi je kako se pona\u0161a prema drugima: po\u0161tuje li dostojanstvo, slobodu i pravila zajedni\u010dkog \u017eivota. I jednako mi je neva\u017eno vjeruje li netko u Krista ili u nevidljivog roza jednoroga \u2013 dok god uva\u017eava druge i ne tra\u017ei da svi \u017eive po njegovoj metafizici.<\/p>\n\n\n\n
Kao ateist ne tra\u017eim zamjensku dogmu. Ja se oslanjam na \u010dovjeka i na znanost: na provjerljivost, na argument, na mogu\u0107nost da promijenimo mi\u0161ljenje kad se pojave bolji dokazi. To nije hladno\u0107a; to je etika odgovornosti. Ako \u017eelimo dru\u0161tvo koje se poziva na istinu, onda istina ne smije biti dekoracija za govore, nego obaveza koja ponekad tra\u017ei cijenu.<\/p>\n\n\n\n
Tu dolazi gra\u0111anstvo. Za mene \u201cbiti gra\u0111anin Republike\u201d zna\u010di reagirati kad drugi ne po\u0161tuju zakone, ne zato \u0161to volim kaznu, nego zato \u0161to volim jednakost pred pravilima. Zna\u010di ustati za pravdu i kad ve\u0107ina \u0161uti. Zna\u010di prokazati one koji iskori\u0161tavaju sustav, \u010dak i kad se to vra\u0107a na osobnu \u0161tetu. I zna\u010di prepoznati licemjerje zajednice koja se klanja Istini \u2013 ali samo dok ta istina ne tra\u017ei nikakvu \u017ertvu od njih samih.<\/p>\n\n\n\n
U tom smislu mi je blizak Miroslav Krle\u017ea i njegova balada Khevenhiller iz zbirke Balade Petrice Kerempuha. U onoj re\u010denici \u2013 \u201cNigdar ni tak bilo da ni nekak bilo\u201d \u2013 ja \u010dujem i dijagnozu i opomenu: fatalizam koji opravdava nepravdu kao \u201cprirodno stanje\u201d, kao vje\u010dnu shemu u kojoj se mali \u010dovjek navikne da mora \u0161utjeti. Ljubav prema Hrvatskoj, kakvu ja zami\u0161ljam, po\u010dinje upravo tamo gdje taj fatalizam prestaje: kad odbijemo normalizirati korupciju, nasilje, poni\u017eenje, diskriminaciju; kad prestanemo govoriti \u201ctako je oduvijek\u201d i po\u010dnemo tra\u017eiti \u201ckako mora biti\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Zato sebe ponekad do\u017eivljavam kao kri\u017eanca Matija Gubec i Don Quixote. Od jednoga uzimam tvrdoglavu ideju dostojanstva i pobune protiv tla\u010denja; od drugoga upornost da se ide protiv \u201czdravog razuma\u201d gomile kad taj razum slu\u017ei samo komforu. Razlika je u sredstvima: ne ma\u010dem, nego javnom rije\u010dju, argumentom, prijavom, dokazima, pritiskom na institucije i solidarno\u0161\u0107u s onima koje se gura na rub. Taj \u201cquijotovski\u201d dio ljudi vole ismijati, dok se ne poka\u017ee da je upravo to jedini na\u010din da se dru\u0161tvo pomakne.<\/p>\n\n\n\n
Ako bih sve sa\u017eeo u jednu re\u010denicu: moja ljubav prema Hrvatskoj nije identitetska, nego gra\u0111anska. Ne tra\u017ei da se drugi umanje da bi se \u201cmoja\u201d zemlja uve\u0107ala. Tra\u017ei da ova zemlja bude pravednija, normalnija i otvorenija \u2013 i da to vrijedi za svakoga.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Za mene ljubav prema Hrvatskoj nije parola ni zastava, nego gra\u0111anska hrabrost: po\u0161tivati zakone, \u0161tititi druge i govoriti istinu \u010dak i kad ve\u0107ina \u0161uti.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2062,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"Na kraju dana u kojem je HDZ ponovno silovao demokraciju, Ustav i Republiku samo za svoju korist","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[131],"tags":[663,558],"class_list":["post-2060","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-komentiram","tag-domoljublje","tag-mile-gubica"],"aioseo_notices":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/hajdarovic.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Screenshot_264.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hajdarovic.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2060","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hajdarovic.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hajdarovic.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hajdarovic.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hajdarovic.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2060"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/hajdarovic.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2060\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2063,"href":"https:\/\/hajdarovic.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2060\/revisions\/2063"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hajdarovic.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2062"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hajdarovic.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2060"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hajdarovic.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2060"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hajdarovic.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2060"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}